Wermut to wino aromatyzowane bylicą (piołunem) i innymi ziołami, wzmocnione alkoholem do 14,5-22% - w UE musi zawierać min. 75% wina. Najpopularniejsze marki w Polsce, jak Martini Rosso czy Cinzano Rosso, mają 15% alkoholu; pije się go z lodem jako aperitif albo w koktajlach typu Negroni, Manhattan i Dry Martini.
Czym się różni wermut od wina?
Wermut jest winem, ale przetworzonym w trzech krokach, których zwykłe wino nie przechodzi:
| Cecha | Wino | Wermut |
|---|---|---|
| Skład | Sfermentowane winogrona | Min. 75% wina + alkohol + zioła + zwykle cukier lub karmel |
| Aromatyzowanie | Niedozwolone | Obowiązkowe; charakterystyczny smak z bylicy (Artemisia) |
| Dodatek alkoholu | Nie (poza winami wzmacnianymi) | Tak |
| Moc | Zwykle 9-15% | 14,5-22% |
| Trwałość po otwarciu | Kilka dni | Kilka tygodni w lodówce |
Bazą są zwykle lekkie, neutralne wina białe - także w wermutach czerwonych, którym kolor nadaje karmel. Zioła maceruje się w alkoholu i wodzie, a ekstrakt łączy z winem, cukrem i alkoholem. Oprócz bylicy używa się m.in. goryczki, kory chinowej, skórki pomarańczy, kardamonu, wanilii i rumianku - dokładne receptury producenci trzymają w tajemnicy. Wermut różni się od sherry, porto i marsali właśnie aromatyzowaniem: tamte są wzmacniane, ale nie doprawiane ziołami.
Rodzaje wermutu
| Styl | Cukier | Kolor i smak | Do czego |
|---|---|---|---|
| Rosso (słodki czerwony) | ok. 10-15% | Karmel, wanilia, gorzkie zioła | Negroni, Manhattan, Americano, z lodem |
| Bianco (słodki biały) | ok. 10-15% | Jasnożółty, wanilia, kwiaty | Z tonikiem, spritz, z lodem i cytryną |
| Dry / extra dry | do ok. 4% (extra dry wg Martini poniżej 3%) | Słomkowy, wytrawny, ziołowo-cytrusowy | Dry Martini, gotowanie |
| Rosato, ambrato | zależnie od producenta | Różowy lub bursztynowy | Aperitif, spritz |
Słodki wermut wprowadził w 1786 r. w Turynie kupiec Antonio Benedetto Carpano, a pierwszy wytrawny, jasny styl - Joseph Noilly we Francji w 1813 r. Dlatego w starych książkach barowych "wermut włoski" oznacza słodki czerwony, a "francuski" - wytrawny biały.
Vermouth di Torino
Od 2017 r. włoski dekret chroni oznaczenie geograficzne Vermouth di Torino: wermut musi powstać w Piemoncie z win włoskich, być aromatyzowany głównie bylicą i mieć 16-22% alkoholu. Wersja "Superiore" ma min. 17%, a co najmniej połowa win bazowych i zioła poza bylicą muszą pochodzić z Piemontu.
Przeczytaj też: Drinki z Martini - przepisy z Bianco, Rosso, Fiero i ze Spritem
Czy wermut to Martini?
Martini to marka, nie rodzaj trunku. Martini & Rossi z Turynu (od 1863 r.) to najlepiej sprzedający się międzynarodowy producent wermutu, więc w Polsce słowo "martini" stało się potocznym synonimem wermutu. Dodatkowo "Martini" to nazwa koktajlu z ginu i wytrawnego wermutu. Pod marką Martini sprzedaje się też wina musujące (Asti, Prosecco) i aperitify, które wermutem nie są.
Najpopularniejsze marki wermutu
| Marka | Kraj | Najbardziej znany styl | Moc |
|---|---|---|---|
| Martini (Rosso, Bianco, Extra Dry) | Włochy, Turyn | Rosso | Rosso 15%, Extra Dry 15%, Bianco 14,5% |
| Cinzano (Rosso, Bianco) | Włochy, Turyn | Rosso | Rosso 15% |
| Carpano Antica Formula | Włochy | Słodki czerwony, waniliowy | 16,5% |
| Noilly Prat Original Dry | Francja, Marseillan | Wytrawny | 18% |
| Dolin | Francja, Chambéry | Dry, Blanc, Rouge | sprawdź etykietę |
Moc podajemy według etykiet z kart produktów sklepów; receptury i moc zmieniają się zależnie od rynku, więc sprawdź butelkę. Ceny w polskich marketach często się zmieniają - aktualne promocje w Biedronce znajdziesz w artykule o aperitivo z Biedronki.
Przeczytaj też: Aperitif z Biedronki: jak zastąpić Aperol Spritz? Zamienniki i przepisy
Jak pić wermut?
- Solo z lodem: 50-75 ml wermutu w szklance z lodem, plaster pomarańczy (rosso) lub skórka cytryny (bianco, dry). Tak pije się go we Włoszech i Hiszpanii przed obiadem.
- Z tonikiem: 1 część wermutu bianco lub dry na 2 części toniku, lód, cytryna - lżejsza alternatywa dla gin z tonikiem.
- Spritz: wermut, prosecco i woda gazowana jak w Aperol Spritz.
- W kuchni: wytrawny wermut zastąpi białe wino w sosach do ryb i owoców morza - więcej w poradniku gotowanie z winem.
Wermut podawaj schłodzony (lodówka), a otwartej butelki nie trzymaj w barku.
Najlepsze drinki z wermutem (przepisy IBA)
| Koktajl | Składniki według IBA | Podanie |
|---|---|---|
| Negroni | 30 ml ginu, 30 ml Campari, 30 ml słodkiego czerwonego wermutu | Szklanka z lodem, plaster pomarańczy |
| Americano | 30 ml Campari, 30 ml słodkiego czerwonego wermutu, odrobina wody sodowej | Szklanka z lodem, pół plastra pomarańczy, skórka cytryny |
| Manhattan | 50 ml whiskey żytniej, 20 ml słodkiego czerwonego wermutu, 1 dash Angostury | Schłodzony kieliszek koktajlowy, wiśnia |
| Dry Martini | 60 ml ginu, 10 ml wytrawnego wermutu | Schłodzony kieliszek, oliwka lub skórka cytryny |
Więcej prostszych propozycji z Martini Rosso i Sprite znajdziesz w artykule drinki z Martini, a o ginie do Negroni i Dry Martini - w przewodniku gin dla początkujących.
Jak długo stoi otwarty wermut?
Po otwarciu wermut się utlenia: traci świeżość ziół, słodkie wersje nabierają tonów suszonych owoców i karmelu, wytrawne robią się płaskie i "sherrowe". Martini zaleca trzymać każdy wermut, słodki i wytrawny, w lodówce i wypić w ciągu ok. miesiąca. Polska Wikipedia podaje do tygodnia dla wermutów rzemieślniczych i do miesiąca dla masowych, a część smakoszy dopuszcza 1-3 miesiące. Jeśli pijesz wermut rzadko, kupuj butelki 0,5 l lub 0,375 l zamiast litrowych, a resztki zużyj w kuchni. Nieotwarta butelka może stać w ciemnym, chłodnym miejscu.
Czy wermut jest zdrowy?
Nie. Wermut powstał jako napój leczniczy - nazwa pochodzi od piołunu, ziela gorzkiego używanego na trawienie - ale dziś to po prostu napój alkoholowy z dużą ilością cukru w wersjach słodkich. Światowa Organizacja Zdrowia w oświadczeniu z 2023 r. stwierdziła, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu, a alkohol jest sklasyfikowany jako kancerogen grupy 1. Zioła w wermucie nie zmieniają tego bilansu. Jeśli chcesz smaku wermutu bez alkoholu, Martini oferuje wersje bezalkoholowe (Floreale, Vibrante).
Najczęściej zadawane pytania
Czym się różni wino od wermutu?
Wermut to wino z dodatkiem alkoholu, aromatyzowane bylicą i innymi ziołami, zwykle dosładzane. Ma 14,5-22% alkoholu i musi zawierać co najmniej 75% wina.
Czy wermut to Martini?
Martini to marka wermutu (i nazwa koktajlu), a nie rodzaj trunku. Wermut produkują też m.in. Cinzano, Carpano, Noilly Prat i Dolin.
Jak pije się wermut?
Schłodzony, z lodem i plastrem cytrusa jako aperitif, z tonikiem albo w koktajlach: Negroni, Americano, Manhattan, Dry Martini.
Czy wermut jest zdrowy?
Nie - to napój alkoholowy, a WHO wskazuje, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu. Słodkie wermuty zawierają też 10-15% cukru.
Ile procent ma wermut?
Prawnie 14,5-22%. Martini Rosso i Cinzano Rosso mają 15%, Carpano Antica Formula 16,5%, Noilly Prat Dry 18%.
Czy wermut trzeba trzymać w lodówce?
Po otwarciu tak - w lodówce zachowuje świeżość ok. miesiąca. Zamkniętą butelkę przechowuj w chłodnym, ciemnym miejscu.
Źródła: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 251/2014 (art. 3, załącznik II), Wikipedia (Vermouth, Wermut, Noilly Prat), Martini Polska - Przewodnik po wermutach, IBA - International Bartenders Association, dekret Ministerstwa Rolnictwa Włoch z 22.03.2017 (Vermouth di Torino), WHO Europe (2023), karty produktów sklepów (moc alkoholu). Alkohol tylko dla osób pełnoletnich.
