Wina greckie, chorwackie i słoweńskie łączy jedno: siła miejscowych szczepów. Grecja ma ok. 200 odmian winorośli i najbardziej znana jest z białego Assyrtiko z Santorini oraz żywicznej retsiny; Chorwacja z czerwonego Plavac Mali z Dalmacji (potomka Zinfandela) i białych Graševiny i Malvaziji; Słowenia, gdzie ok. 75% produkcji to wina białe, z Rebuli z Brda i Teranu z Krasu. W Polsce najtańsze wina greckie (retsina) kosztują ok. 20-22 zł, a wytrawne wina z Krety i Nemei ok. 45-50 zł.
Wina greckie: od czego zacząć?
Grecja to jeden z najstarszych regionów winiarskich: ma drugie najstarsze znane pozostałości wina z winogron, a greccy koloniści rozpowszechnili uprawę winorośli w Italii, na Sycylii, w południowej Francji i Hiszpanii. W średniowieczu wina z Krety i Monemwazji osiągały wysokie ceny w północnej Europie. Dziś wina dzieli się na ChNP (PDO), ChOG (PGI) i stołowe (Epitrapezios Oinos).
| Szczep | Kolor | Region | Styl |
|---|---|---|---|
| Assyrtiko | białe | Santorini (też Paros, Chalkidiki) | Wysoka kwasowość nawet przy pełnej dojrzałości, nuty cytrusów, mineralność, słoność |
| Moschofilero | białe | Mantineia (Peloponez) | Rześkie, kwiatowe; także musujące |
| Malagousia | białe | Macedonia | Aromatyczne białe |
| Savatiano | białe | Attyka | Główny szczep Attyki i baza retsiny |
| Vidiano | białe | Kreta (Retimno, Heraklion) | Miejscowe białe Krety |
| Agiorgitiko | czerwone | Nemea (Peloponez) | Miękkie, owocowe, do ok. 5 lat starzenia |
| Xinomavro | czerwone | Naoussa (Macedonia) | Porównywane do włoskiego Nebbiolo |
| Mavrodaphne | czerwone | Peloponez, Wyspy Jońskie | Słodkie wino wzmacniane (system solera) |
| Liatiko, Kotsifali | czerwone | Kreta | Liatiko najlepsze w wersji słodkiej, Kotsifali w kupażach |
Santorini i Assyrtiko. Winorośl rośnie tu w suchych, wietrznych glebach z popiołu wulkanicznego. Krzewy prowadzi się nisko, w kształcie koszyka ("kouloura"), który osłania grona przed wiatrem i słońcem. Wyspa jest uznawana za wolną od filoksery, więc wiele krzewów to stare, nieszczepione rośliny. Z Assyrtiko powstają wina wytrawne i słodkie, typu Vinsanto. Ze względu na pracochłonną uprawę Assyrtiko z Santorini jest droższe od innych greckich białych win.
Retsina. Żywicą uszczelniano kiedyś amfory, by odciąć wino od powietrza; smak przetrwał, choć Rzymianie od III wieku przeszli na beczki. W latach 60. XX wieku retsina stała się napojem narodowym i, dzięki turystyce, światowym symbolem greckiego wina. Pasuje do mocno przyprawionych mezze, np. skordalii.
Chorwackie wino: Plavac Mali, Pošip, Malvazija i Graševina
Chorwacja ma trzy główne regiony: wschodni kontynentalny (Slawonia i chorwacki Dunaj), zachodni kontynentalny (Wyżyny Chorwackie) i nadmorski (Istria z Kvarnerem oraz Dalmacja z wyspami). Wyróżnia się ponad 300 obszarów winiarskich, a ponad połowa produkcji pochodzi z żupanii istryjskiej, osijecko-barańskiej i vukowarsko-srijemskiej.
| Szczep | Kolor | Gdzie | Ciekawostka |
|---|---|---|---|
| Graševina | białe | Slawonia | Najczęściej sadzony szczep we wschodniej Chorwacji |
| Malvazija Istarska | białe | Istria, północne wybrzeże | Głównie wytrawne białe |
| Pošip | białe | Korčula | Pochodzi ze wsi Smokvica |
| Grk | białe | Korčula | Pochodzi z Lumbardy |
| Plavac Mali | czerwone | Dalmacja, Pelješac | Potomek Zinfandela (Crljenak Kaštelanski) i Dobričicia z wyspy Šolta |
| Babić | czerwone | Primošten | Miejscowy szczep środkowej Dalmacji |
| Teran | czerwone | Istria | Uprawiany też w Słowenii i Włoszech |
Najbardziej znane apelacje czerwonych win to Dingač i Postup na półwyspie Pelješac, chronione odpowiednio od 1961 i 1967 roku. Dingač wymaga 100% Plavac Mali z zarejestrowanych działek i co najmniej 13,5% naturalnego alkoholu. Badania DNA obaliły tezę, że to Zinfandel pochodzi od Plavac Mali; jest odwrotnie, a Zinfandel to ten sam szczep co włoskie Primitivo. Chorwacja ocenia jakość w trzech klasach: vrhunsko (najwyższa), kvalitetno i stolno (stołowe). Istria pokazuje skalę zmian: pod koniec XIX wieku miała ok. 44 000 ha winnic, po filokserze zostało ok. 4 000 ha. Gdzie jechać na degustację, opisujemy w przewodniku winnice w Chorwacji.
Przeczytaj też: Enoturystyka w Polsce: winnice Małopolski i Podkarpacia, szlaki i ceny
Słoweńskie wino: Brda, Kras i Štajerska
Słowenia produkuje ok. 80-90 mln litrów wina rocznie i większość wypija sama; mniej niż 30% to wina stołowe, reszta jest klasyfikowana wyżej. Kraj dzieli się na trzy regiony:
- Primorska (Przymorze): Goriška Brda (Rebula, kupaże Merlot-Cabernet), Vipava (Pinela, Zelen), Kras (Teran) i ciepła Istria słoweńska. Daje większość słoweńskich win czerwonych.
- Podravje (Drava): największy region, ok. 97% win białych (Šipon, Laški Rizling). W Radgonie-Kapeli w 1852 roku powstało pierwsze słoweńskie wino musujące metodą szampańską.
- Posavje (Dolna Sawa): jedyny region z przewagą czerwonych; tu powstaje lekki Cviček (Dolenjska) i czerwone z Blaufränkisch w Białej Krainie.
Pogranicze słoweńsko-włoskie (wzgórza Gorizii, po słoweńsku Brda) to jedno z miejsc, gdzie od stuleci fermentuje się białe winogrona ze skórkami. Słoweńscy i włoscy winiarze wskrzesili tę metodę po podróżach do Gruzji, co dało początek modzie na wina pomarańczowe. O gruzińskich korzeniach tej techniki piszemy w tekście o winie gruzińskim.
Ile kosztują wina greckie i chorwackie w Polsce?
| Wino | Sklep | Cena (11.2026) |
|---|---|---|
| Retsina Yellow Label 0,75 l | dobrewino.pl | 19,90 zł |
| Retsina z Krety (Pnevmatikakis) 0,5 l | kreta24.pl | 22 zł |
| Wina kreteńskie (Vin de Crete, Vin de Chania, Vidiano, Kotsifali) | kreta24.pl | 45 zł |
| Cavino Deus Nemea (Agiorgitiko, półsłodkie) | dobrewino.pl | 49,90 zł |
| Mega Spileo Cuvée III (kupaż z Mavrodaphne i Agiorgitiko) | dobrewino.pl | 99 zł |
W Winnicy Lidla kategorie Grecja i Chorwacja były w listopadzie 2026 roku puste. Nie znaleźliśmy potwierdzonych cen Assyrtiko z Santorini ani Plavac Mali z Dingača w polskich sklepach; Assyrtiko z Santorini kosztuje za granicą zwykle ok. 35-40 USD. Szersze porównanie butelek z marketów znajdziesz w rankingu dobrych win do 50 zł.
Przeczytaj też: Chorwackie wino: szczepy, regiony i jakie wino przywieźć z Chorwacji
Do czego podawać wina z Bałkanów i Grecji?
Rześkie Assyrtiko, Malvazija i Pošip pasują do ryb i owoców morza (więcej w poradniku jakie wino do ryb), retsina do mezze, a Plavac Mali i Agiorgitiko do grillowanego mięsa. Planując wyjazd, połącz degustacje z regionami turystycznymi: Santorini, Kreta, Istria, Pelješac i Brda; zasady organizacji takiego wyjazdu opisujemy w tekście enoturystyka: co warto wiedzieć.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie jest słynne wino greckie?
Najbardziej znane są retsina (białe wino z żywicą sosnową) oraz Assyrtiko z Santorini. Wśród czerwonych: Agiorgitiko z Nemei i Xinomavro z Naoussy.
Jakie wino pije się w Grecji?
Na co dzień popularna jest retsina i lokalne wina stołowe, często z Savatiano lub Roditis. Warto szukać win z miejscowych szczepów danego regionu: Assyrtiko na Santorini, Moschofilero na Peloponezie, Vidiano i Liatiko na Krecie.
Czy greckie wina są dobre?
Grecja ma ok. 200 odmian winorośli i system apelacji od 1971 roku. Najwięcej uwagi przyciągają wytrawne Assyrtiko z Santorini i Xinomavro z Naoussy, ale jak wszędzie o jakości decyduje producent, nie sam kraj.
Jakie wina greckie są dostępne w Biedronce?
W danych z gazetek Biedronki, które śledzimy (listopad 2026), nie było win greckich. Najtańszą retsinę kupisz w sklepach internetowych za ok. 20 zł.
Co to jest Plavac Mali?
Czerwony szczep z Dalmacji, potomek Zinfandela (Crljenak Kaštelanski) i Dobričicia. Najsłynniejsze wina z niego to Dingač i Postup z Pelješca.
Źródła: Wikipedia (Greek wine, Assyrtiko, Retsina, Croatian wine, Slovenian wine, Zinfandel, Orange wine), Wine with Seth (Dingač PDO), Turystyczny portal Słowenii i RTV SLO (Stara trta), cenniki dobrewino.pl, kreta24.pl i Winnicy Lidla (11.2026). Alkohol tylko dla osób pełnoletnich.
