Nie, wino nie jest zdrowe: według WHO Europa nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu, a ryzyko zaczyna się od pierwszej kropli. Alkohol, także ten z wina, jest według Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC) czynnikiem rakotwórczym grupy 1, a metaanaliza 107 badań z 2023 roku (Zhao i in., JAMA Network Open) nie potwierdziła, że picie małych ilości chroni przed przedwczesną śmiercią. Poniżej, skąd wziął się mit o zdrowym winie, ile naprawdę jest w nim resweratrolu i co mówią najnowsze badania.
Czy czerwone wino jest zdrowe?
Przekonanie o zdrowym czerwonym winie ma dwa źródła: tzw. paradoks francuski (mniej chorób serca we Francji mimo diety bogatej w tłuszcze nasycone) oraz obecność polifenoli, zwłaszcza resweratrolu. Żaden z tych argumentów nie uzasadnia picia alkoholu dla zdrowia.
WHO wskazuje, że nie ma badań pokazujących, by ewentualne korzyści dla serca czy w zapobieganiu cukrzycy typu 2 przewyższały ryzyko nowotworowe przy tych samych ilościach alkoholu. Prof. Jürgen Rehm, cytowany w komunikacie WHO, dodaje, że "ochronny" efekt umiarkowanego picia w starszych badaniach zależał od tego, z kim porównywano pijących i jakie metody statystyczne zastosowano. Polifenole znajdziesz też w winogronach, owocach jagodowych i warzywach - bez etanolu.
Resweratrol w winie - ile go jest i dlaczego to nie argument
| Źródło resweratrolu | Ilość |
|---|---|
| Czerwone wino - średnio (przegląd Stervbo i in., 2007) | 1,9 mg/l (od niewykrywalnych ilości do 14,3 mg/l) |
| Kieliszek 150 ml czerwonego wina (wyliczenie) | ok. 0,3 mg |
| Dawki w badaniach suplementów (przegląd Dyck i in., 2019) | 10-1000 mg dziennie |
Żeby dostarczyć choćby najniższą dawkę badaną w suplementach (10 mg), trzeba by wypić ok. 5 litrów przeciętnego czerwonego wina, czyli prawie 7 butelek, a to ok. 500 g etanolu. Wyniki badań nad samym resweratrolem są przy tym niejednoznaczne. Resweratrol nie jest więc argumentem za piciem wina. Szerzej o tym, co dzieje się w organizmie podczas degustacji: enologia a biochemia.
Przeczytaj też: Fragolino: co to za wino, ile kosztuje i czy jest legalne
Co mówią najnowsze badania o "umiarkowanym piciu"?
Przez lata wykresy ryzyka miały kształt litery J: osoby pijące niewiele wypadały lepiej niż niepijące. Największy problem tych badań to tzw. błąd "chorych abstynentów": w grupie niepijących znajdowali się byli pijący, którzy często odstawili alkohol z powodu choroby, co zawyżało ryzyko w tej grupie.
Metaanaliza Zhao, Stockwella i współpracowników (JAMA Network Open, 31.03.2023) objęła 107 badań kohortowych i 4,8 mln osób. Wnioski:
- Picie małych ilości (1,3-24 g etanolu dziennie) nie wiązało się z ochroną przed zgonem z jakiejkolwiek przyczyny.
- 86 ze 107 badań wliczało byłych lub okazjonalnych pijących do grupy "abstynentów". Byli pijący mieli o 26% wyższe ryzyko zgonu niż osoby, które nigdy nie piły.
- Istotny wzrost ryzyka zgonu pojawiał się u kobiet od 25 g etanolu dziennie (ok. 1,7 kieliszka wina), a u mężczyzn od 45 g (ok. 3 kieliszki).
| Badanie / stanowisko | Rok | Najważniejszy wniosek |
|---|---|---|
| Rumgay i in., The Lancet Oncology | 2021 | 741 300 nowych przypadków raka na świecie w 2020 r. przypisanych alkoholowi; ponad 100 tys. z nich u osób pijących umiarkowanie (do ok. 2 porcji dziennie) |
| WHO/Europa | 2023 | Brak bezpiecznego poziomu; ok. połowa nowotworów związanych z alkoholem w Europie u osób pijących mało lub umiarkowanie |
| Zhao i in., JAMA Network Open | 2023 | Brak ochronnego efektu małych ilości przy uwzględnieniu błędów metodologicznych |
Jakie nowotwory powoduje alkohol?
Według IARC i WHO alkohol powoduje co najmniej siedem rodzajów raka. W pracy Rumgay i in. najwięcej przypadków przypisanych alkoholowi dotyczyło raka przełyku (ok. 189 700), wątroby (ok. 154 700) i piersi (ok. 98 300). Rodzaj napoju nie ma znaczenia: szkodliwy jest etanol, a jego ilość w kieliszku wina jest podobna jak w kuflu piwa czy kieliszku wódki. Każde ograniczenie picia zmniejsza ryzyko.
Przeczytaj też: Profile smakowe szczepów: jak rozpoznać wino nosem i podniebieniem
Ile kalorii ma kieliszek wina?
Wartości na podstawie bazy USDA (na 100 g) przeliczone na kieliszek 150 ml (przyjęto gęstość ok. 1 g/ml):
| Rodzaj wina | kcal / 100 g | Kieliszek 150 ml | Butelka 0,75 l |
|---|---|---|---|
| Czerwone wytrawne (stołowe) | 85 | ok. 128 kcal | ok. 640 kcal |
| Wino stołowe średnio (wszystkie) | 83 | ok. 125 kcal | ok. 620 kcal |
| Słodkie białe późnego zbioru | 108 | ok. 160 kcal | ok. 810 kcal |
| Wino deserowe słodkie (wzmacniane) | 160 | ok. 240 kcal | ok. 1200 kcal |
| Wino bezalkoholowe | 6 | ok. 9 kcal | ok. 45 kcal |
Większość kalorii w winie wytrawnym pochodzi z alkoholu (7 kcal na 1 g etanolu), a w słodkim także z cukru. Na etykiecie wina od grudnia 2023 r. musi się znaleźć wartość energetyczna, a pełna informacja o wartości odżywczej może być dostępna przez kod QR.
Ile można pić wina dziennie?
WHO nie wskazuje ilości bezpiecznej. Jeśli pijesz, mniej znaczy mniejsze ryzyko. Alkoholu nie powinny pić:
- osoby niepełnoletnie (ustawa o wychowaniu w trzeźwości zakazuje sprzedaży i podawania im alkoholu),
- kobiety w ciąży i karmiące,
- kierowcy i osoby obsługujące maszyny,
- osoby przyjmujące leki wchodzące w interakcje z alkoholem (np. przeciwkrzepliwe, przeciwbólowe, uspokajające, część antybiotyków i leków przeciwcukrzycowych) - zapytaj lekarza lub farmaceutę,
- osoby z chorobami wątroby, trzustki i uzależnieniem w wywiadzie.
Ten artykuł nie jest poradą medyczną.
Co zamiast wina?
Jeśli lubisz smak wina, a chcesz ograniczyć alkohol, sięgnij po wina bezalkoholowe (do 0,5% alkoholu) - mają też kilkanaście razy mniej kalorii. Zobacz: wino bezalkoholowe - jak wybrać, wina bezalkoholowe w Biedronce, szampan bezalkoholowy i grzaniec bezalkoholowy.
Gdzie szukać pomocy?
Jeśli martwi Cię, ile pijesz Ty lub ktoś bliski, zadzwoń na bezpłatny Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia prowadzony przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom: 800 199 990 (aktualne godziny na kcpu.gov.pl). Pomoc oferują też gminne punkty konsultacyjne i poradnie leczenia uzależnień finansowane z NFZ (zasady dostępu sprawdź w wybranej placówce).
Najczęściej zadawane pytania
Czy codzienne picie wina jest zdrowe?
Nie. Według WHO nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu, a regularne picie zwiększa m.in. ryzyko raka jelita grubego, piersi i wątroby.
Na co pomaga picie wina?
Nie ma dowodów, by picie wina pomagało na jakąkolwiek chorobę w sposób, który przeważyłby ryzyko. Polifenole z wina są dostępne także w winogronach i owocach.
Ile można pić wina dziennie?
WHO nie wskazuje bezpiecznej ilości. W metaanalizie z 2023 r. ryzyko zgonu rosło istotnie u kobiet od ok. 25 g etanolu dziennie, a u mężczyzn od ok. 45 g, ale to nie oznacza, że mniejsze ilości są bez ryzyka.
Co lepiej pić: wino czy piwo?
Z punktu widzenia ryzyka liczy się ilość etanolu, a nie rodzaj napoju. Kieliszek wina 150 ml (12,5%) i kufel piwa 0,5 l (5%) zawierają podobną ilość alkoholu: ok. 15 i 20 g.
Czy czerwone wino chroni serce?
WHO podkreśla, że brak badań, w których ewentualne korzyści sercowo-naczyniowe przewyższałyby ryzyko nowotworowe. Picia dla zdrowia się nie zaleca.
Źródła: WHO/Europa, komunikat "No level of alcohol consumption is safe for our health" (4.01.2023), IARC (klasyfikacja alkoholu, grupa 1), Rumgay H. i in., The Lancet Oncology 2021, Zhao J., Stockwell T. i in., JAMA Network Open 2023, Stervbo U. i in., przegląd zawartości resweratrolu w winie czerwonym (2007), Dyck G. i in. (2019, przegląd dawek resweratrolu), USDA FoodData Central (wartość energetyczna wina), Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Artykuł nie jest poradą medyczną. Alkohol tylko dla osób pełnoletnich.
